LİMANLAR VE KAVRAMLAR

ÜLKEMİZ LİMANLARI

Kuzey, güney ve batı alanında toplam 8333 km kıyı şeridine sahip ülkemizde 172 adet liman ve iskele bulunmaktadır. Bu limanların altısı Türkiye Denizcilik İşletmeleri tarafından, ikisi de Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları tarafından işletilmektedir (IMEAK DTO 2015). Limanlar kamu limanları, özel limanlar ve belediye limanları olmak üzere üçe ayrılmaktadır. Ülkemizde mevcut olarak 21 kamu limanı, 128 özel liman ve 23 belediye limanı bulunmaktadır (IMEAK DTO 2015). Günümüzde dünya ticaretinin ve ülkemiz ticaretinin TonxMil bazında %90’dan fazlası deniz yolu ile taşınmaktadır (UDHB 2014).

Liman sektörü, özel niteliklere haiz bir iş koludur. Belirli meslek gruplarında çalışan kesimden özel iş ekipmanlarına kadar oldukça özel ve hassas çalışma alanlarına sahiptir. Ülkemizde liman sayısının son yıllarda artması, sektörde iş gücü ihtiyacını doğurmaktadır. İş gücü ihtiyacını gidermek amacıyla kalifiye olmayan çalışanların limana entegre edilmeye çalışılması iş kazalarına sebebiyet vermektedir. 

UDHB Terimleri Sözlüğü (2012) içeriğinde yer alan limancılık ile ilgili tanımların bir kısmı ile limanlarda kullanılan ve risk değerlendirmesinde kullanılan önemli terimler aşağıda belirtilmiştir.

TERİMLER

Liman: Gemilerin güvenlikli olarak yük ve yolcu alıp verebilecekleri ya da alabilecekleri, barınabilecekleri doğal ya da yapay deniz yeri.

Elleçleme (Handling): Yükleme-boşaltma.

CFS (Conteiner Freight Station) : Konteyner yük istasyonu.

Dökme Yük: Ambalajlanmamış olan ve yükleme veya boşaltma işlemleri mekanik vasıta ve/veya tesisi gerektiren her türlü sıvı ve katı maddeler.

General (Genel) Kargo: Karışık yük.

Konteyner: ISO tarafından kabul edilen tip ve ebatlara uygun her türlü deniz, kara ve hava taşıtlarıyla taşınabilen, sürekli kullanılabilme özelliklerine sahip dayanıklı olan taşıma kaplarıdır.

Konteyner İstif Sahası: Her ölçekteki dolu ve/veya boş konteynerlerin blok ve/veya sıra(hat) olarak istiflendiği sahalar.

MHC: Mobil liman vinci.

MSDS: Malzeme Güvenlik Bilgi Formu.

Operasyon: Konteyner, dökme yük, genel yük vb. elleçleme işlemleri.

Spreader: Konteyner kavrayıcı alt ekipman.

IMO: Uluslarası Denizcilik Örgütü.

ISPS Kod: Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kod.

IMDG Kod: Denizyolu ile yapılan tehlikeli yük gönderim ve sevkiyatının güvenli bir şekilde yapılabilmesi için kabul edilen uluslararası rehber.

Tehlikeli Yük: Taşımacılık mevzuatında belirtilen usul ve esaslara göre tehlikeli olarak kabul edilen yük.

Twistlock: Konteynerlerin karada taşıma araçlarının römorkuna veya gemiye ve gemi üzerinde birbirine kilitleyen düzenektir.

Bağlama (Lashing): İstifteki konteyneri, liftin uskuru (Çubuk/Lashing demiri) veya zincirle sabitleme ve sağlamlama (bağlama) işlemidir.

Palamar: Gemilerin rıhtıma veya iskeleye bağlanmasında halattan daha kalın yomalara verilen isim.

Baba: Gemilerde, iskele veya rıhtımlarda palamar ya da halatları volta etmek için ağaç veya dökme demirden yapılmış silindir biçimindeki cisim.

Rıhtım: Deniz ya da akarsu kenarlarında yolcu alabilmek, yükleme ve boşaltma yapabilmek için yapılmış, üzerlerinde yükleme, boşaltma, bağlama araçları ile yolcu salonları bulunan ve deniz araçlarının yanaşabileceği kadar derinliğe sahip taş, beton duvarlar.

TEU: Twenty Foot Equivalent Units (20’lik ebatlara sahip konteyner nitelendirme adı)

LİMAN ÇEŞİTLERİ

·         Konteyner limanı

·         Çok Amaçlı (Karma) Limanlar

·         Sıvı yük/LNG Limanı

·         Kuru dökme yük Limanı

·         Yat Limanları

·         Askeri Liman

·         Balıkçı Limanları